Te pepeke Tiamana (Blattella germanica) is te pepeke pepeke tino kitea i roto i ngā whare tangata puta noa i te ao. He hiahia nui tō ēnei pepeke ki ngā whare tangata, ā, kāore e kitea i ngā kāinga tūturu o waho.
E 250 tau te pakeke o ngā tuhinga tōmua mō tēnei momo i Ūropi. E whakaarohia ana i horapa te pepeke Tiamana ki ngā wāhi rerekē o te ao mai i Ūropi Waenganui i waenganui i te mutunga o te rautau 19 ki te tīmatanga o te rautau 20. He mea whakamīharo, kāore ngā whanaunga tata o te pepeke Tiamana i Ūropi engari e whakaarohia ana kei Āwherika me Āhia.
Hei whakatau i te raruraru o te horapa o te pepeke Tiamana ki Ūropi engari ki Āhia, i whakahaerehia e ngā kairangahau he tātaritanga ira mā te kohi tauira i ngā tohu ira katoa o ngā pepeke e 281 mai i ngā whenua 17 puta noa i ngā whenua e ono.
I whakakitea e te rangahau Tiamana pepekeBlattella germanica) i ahu mai i te pepeke Āhia (Blattella asahinai) tata ki te 2 mano tau ki muri i Inia, i Myanmar rānei. I hangaia anō e ngā kairangahau ngā ara horapa matua e rua o te pepeke Tiamana whai muri i te tīmatanga mai i te rohe o Te Moana-a-Bengara. I horapa tetahi rōpū ki te hauauru ki te Rawhiti o Waenganui tata ki te 1200 tau ki muri, ko tetahi atu rōpū i horapa ki te rawhiti tata ki te 390 tau ki muri, i te wā koroni o Ūropi. Ko te horapa hou o te pepeke Tiamana i muri mai i rite ki ngā whanaketanga o Ūropi i roto i te kawe waka tawhiti me ngā whare noho e whakahaeretia ana te pāmahana, ā, i whai wāhi nui ki tōna horapa angitu puta noa i te ao me te whakatūnga ki ngā rohe hou.
***
tohutoro:
- Tang, Q. et al. 2024. Te whakaoti i te mea ngaro 250-tau te pakeke mō te takenga mai me te horapa puta noa i te ao o te pepeke Tiamana, Blattella germanica. Proc. Natl Acad. Sci. USA 121, e2401185121. I whakaputaina i te 20 o Mei 2024. DOI: https://doi.org/10.1073/pnas.2401185121
***
